İçindekiler
Kompresör Koruma Rehberi
Bir evde beyaz eşyalar arasında yeri doldurulamaz tek cihaz buzdolabıdır. Diğer cihazların arızası birkaç gün tolere edilebilirken, buzdolabının durması demek gıdaların çöpe gitmesi ve ciddi bir maddi kayıp demektir. Buzdolabının kalbi ise kompresör, yani halk ağzıyla motordur. Bir İzmir beyaz eşya tamircisi olarak yaz aylarında aldığımız çağrıların büyük çoğunluğu "dolabın motoru kalkış yapmıyor" veya "motor aşırı sıcak" şikayetleridir. Peki, binlerce liralık bu parça neden yanar? İzmir gibi sıcak iklimlerde motoru korumak için neler yapılmalı? İşte teknik detaylarıyla motor yanmasının perde arkası.
1. Aşırı Isınma (Termik Arızaları) ve İzmir Sıcağı
Buzdolabı motorları, çalışma prensibi gereği ısı üretirler. Ancak bu ısının sistem dışına atılması gerekir. İzmir’de hava sıcaklığı 40 dereceyi aştığında, mutfak içindeki ortam ısısı da yükselir.
Motor, içeriyi soğutmak için gazı sıkıştırırken ısınır. Eğer buzdolabının arkasındaki kondenser (ızgara) tozlanmışsa veya cihaz duvara çok sıfır yerleştirilmişse, motor kendi ürettiği ısıyı dışarı atamaz. Motorun üzerindeki koruyucu parça olan termik, motoru yanmaktan korumak için elektriği keser. Ancak bu durum sürekli tekrar ederse, motorun içindeki sargılar bu yüksek ısıya dayanamaz ve izolasyon özelliğini yitirerek yanar.
2. Voltaj Dalgalanmaları: İzmir Şebeke Elektriği ve Kart Arızaları
İzmir'de özellikle yaz aylarında klima kullanımının artmasıyla birlikte elektrik şebekesinde ani voltaj düşümleri ve yükselmeleri yaşanır. Buzdolabı motorları, kalkış anında (ilk çalışma) yüksek akıma ihtiyaç duyar.
Düşük Voltajın Yarattığı Tahribat
Eğer voltaj düşük gelirse, motor kalkış yapamaz ve zorlanmaya başlar. Bu zorlanma esnasında sargılardan aşırı akım geçer. Eğer buzdolabının elektronik kartı bu durumu algılayıp sistemi durduramazsa, motorun sargıları saniyeler içinde kavrulur. Tamirciye gelen "motor yanması" vakalarının %30'u aslında şebeke kaynaklıdır. Bu yüzden İzmir'deki her evde buzdolabı için akım korumalı priz kullanımı hayati önem taşır.
3. Gaz Kaçağı ve Sistemsel Tıkanıklıklar
Buzdolabı kapalı bir sistemdir ve içinde belirli miktarda soğutucu gaz dolaşır. Sistemde meydana gelen mikro seviyedeki bir sızıntı (gaz kaçağı), soğutmanın azalmasına neden olur.
Motorun "Dinlenememe" Sorunu
Gaz azaldığında, buzdolabı istenilen soğukluğa bir türlü ulaşamaz. Sensörler dolabın hala sıcak olduğunu bildirdiği için motor 24 saat boyunca hiç durmadan çalışır. Normalde buzdolabı motorları 20 dakika çalışıp 15 dakika dinlenmek üzere tasarlanmıştır. İzmir'in sıcağında hiç durmadan çalışan bir motor, sürtünmeden dolayı aşırı ısınır, içindeki yağ özelliğini yitirir ve sonunda piston kilitler (motor yanması).
4. Başlangıç Rölesi ve Kapasitör Arızaları
Buzdolabı motorunun üzerinde, motorun ilk hareketini almasını sağlayan yardımcı parçalar bulunur. Bunlar Röle ve Kapasitördür.
"Tık-Tık" Sesine Dikkat!
Buzdolabından her 5-10 dakikada bir "tık" sesi geliyor ama motor çalışmaya başlamıyorsa, sorun muhtemelen bu küçük parçalardadır. Eğer kullanıcı bu sesleri duyduğu halde fişi çekmezse, motor sürekli elektrik alıp kalkış yapmaya çalışacak ve sonunda sargıları yakacaktır. Bir İzmirli tamirci olarak önerimiz; motorun zorlandığını hissettiğiniz an cihazı dinlenmeye almanız ve teknik destek istemenizdir.
5. Kapı Fitilleri ve Yanlış Kullanım Alışkanlıkları
İzmir'in nemiyle sertleşen kapı fitilleri, dışarıdaki sıcak havayı içeri sızdırdığında motorun üzerindeki yük artar.
Sıcak Tencere Tehlikesi
Mutfakta yeni pişmiş sıcak bir tencereyi "bozulmasın" diye hemen buzdolabına koymak, motorun en büyük düşmanıdır. Dolap içindeki ani ısı artışı, motoru şoka sokar ve saatlerce tam güçte çalışmasına neden olur. İzmir'de sıcaklık zaten yüksekken, bir de dolaba içeriden sıcaklık yüklemek motorun yanma riskini %50 artırır.
6. Motor Değişimi Nasıl Yapılır? (Tamirci Gözüyle)
Buzdolabı motoru yandığında, bu "eyvah yeni dolap alacağız" demek değildir. Profesyonel bir tamirci, yanan motoru yerinden söker, sistemdeki asidik yağı temizler, yeni orijinal kompresörü takar ve vakum yaparak sisteme taze gaz basar. Bu işlem, İzmir şartlarında cihazın ömrünü bir 5-10 yıl daha uzatabilir.